Sosyal medyada paylaşılan 1960 yılına ait bir fotoğraf, Anadolu'nun bazı yörelerinde yaşatılan ve Türk bayrağının gelinlere örtüldüğü kadim düğün geleneğini yeniden gündeme taşıdı.
Aksaray'da çekilen tarihi bir görüntüde, iki kadın arasında duran bir gelinin Türk bayrağına sarılı olduğu görülüyor. Paylaşım, gelinin bayrakla örtülmesinin tarihsel ve kültürel arka planına ilişkin değerlendirmeler içerirken, uygulamanın Türk toplumunda bayrağa yüklenen manevi anlamı da yeniden hatırlattı.
İslamiyet öncesi kültürden günümüze
Gelinlerin başına veya üzerine Türk bayrağı örtülmesi geleneği, İslamiyet öncesi Türk kültüründeki “al duvak” anlayışı ile İslam’ın aile ve mahremiyet anlayışının birleşmesiyle şekillendi. Eski Türk inançlarında gelini nazardan ve kötü ruhlardan koruduğuna inanılan kırmızı renk, İslamiyet’in kabulüyle birlikte iffetin, helal evliliğin ve aile mahremiyetinin sembolü olarak görülmeye başlandı.
Kurulacak yuvanın kutsallığını ifade ediyor
Bu anlayış doğrultusunda gelinin evden çıkarken Türk bayrağına sarılması; hem bağımsızlığın simgesi olan bayrağa duyulan saygıyı hem de kurulacak yuvanın kutsallığını ifade ediyor. Bu nedenle uygulama, sadakatin, korunmanın ve aile kurumuna verilen değerin bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
Söz konusu gelenek, İstiklal Marşı’nın şairi Mehmet Akif Ersoy’un “Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? / Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda! / Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal, Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklal” dizeleriyle birlikte hafızalara kazınan milli değerlerin yanı sıra, marşta yer alan “Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü” benzetmesini de akıllara getiriyor. Türk bayrağı, hem şehitlerin kefeni hem de gelinlerin örtüsü olarak milletin ortak hafızasında kutsal bir sembol niteliği taşıyor.
Gelinlik kültüründeki değişim de dikkat çekti
Paylaşımda ayrıca Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte gelinlik kültüründeki değişime de değinildi. Osmanlı döneminde kırmızı, mor ve mavi gibi canlı renklerde gelinlikler tercih edilirken, Batı etkisiyle beyaz gelinlik modası yaygınlaştı. Cumhuriyet döneminde ise beyaz gelinlik Türkiye genelinde standart hale geldi. Buna rağmen kırmızı renk; al duvak, kırmızı kuşak, kına gecesi kıyafetleri ve bazı yörelerde gelinin Türk bayrağıyla örtülmesi gibi geleneklerde varlığını sürdürdü.
Haber: Eylül Vurgun
Yorum Yazın